Ebu'l-Hasen el-Harakânî Rh.A Hazretleri

Bu Konuyu Görüntüleyenler

Konu Görünümü | Doğrusal Görünüm

Ebu'l-Hasen el-Harakânî Rh.A Hazretleri

Yazar

Mesaj

Seyyah
General

Üye Bilgileri
Mesaj Sayısı : 758
Üye no : 49
Durum :

Rep BiLgisi

Rep Derecesi : 5
Rep Ver :

Mesaj: #1

Ebu'l-Hasen el-Harakânî Rh.A Hazretleri

Ebül-Hasen Ali b. Ahmed (Cafer) el-Harakânî (ö. 425/1033)

Bistâmın kuzeyindeki Harakan köyünde çiftçi bir ailenin çocuğu olarak dünyaya geldi. Hicrî yıl hesabıyla yetmişüç yaşında vefat ettiğine göre 352de (963) doğmuş olmalıdır. Kaynaklarda ümmî olduğu Bâyezîd-i Bistâmînin (ö. 234/848 |?|) manevî bir işareti üzerine Kuran okumaya başladığı kaydedilmektedir (Attâr, s. 673) Harakândan Bistâma gidip Bâyezîdin türbesini ziyaret eden Harakânînin Bâyezîd-i Bistâmînin ruhaniyetiyle terbiye edildiği ve şeyhinin Bâyezîd olduğu kabul edilir. Harakânînin Bâyezîd ile ilişkileri hakkında bazı menkıbeler de anlatılmaktadır. Mevlânâ Celâleddîn-i Rûmînin naklettiği bir menkıbeye göre Bâyezîd Harakândan büyük bir velî çıkacağını önceden haber vermişti" (Gölpınarlı, IV, 261-272).

Bâyezîdin tasavvuf tarzını benimseyen Harakânînin Hakka ermek için zor riyazetlere, çetin mücâhede ve çilelere katlandığı bilinmektedir. Bazı kaynaklar Ebül-Abbas el-Kassâbın müridi olduğunu, Kassâbın onun hakkında, "Benden sonra ziyaretçilerim ona yönelecekler" dediğini kaydeder (Hücvîrî, s. 102; Câmî, s. 298) Harakânîyi şeyhi Kassâb ile mukayese eden Herevî onun mertebesini şeyhinin mertebesinden daha yüksek bulur (Tabakât, s. 373).

Ebû Saîd-i Ebül-Hayrın Harakânîyi ziyarete gittiğinde meclisinde susmayı tercih ettiği, "Neden konuşmuyorsun?" sorusuna, "Bir hususta iki tercümana gerek yok" (Hücvîrî, s. 103) diye cevap verdiği nakledilir. Ebû Saîd-i Ebül-Hayrı bast, kendini kabz ehli olarak nitelendiren Harakânînin Ebû Saîdin büyük önem verdiği semâ ve rakstan hoşlanmaması aralarında meşrep farkı bulunduğunu gösterir. Harakânî, hırka ve seccade gibi tasavvufun şeklî unsurlarına önem vermezken Ebû Saîdin tekkesinde bunlara değer verilmesi bu meşrep farkından ileri gelmektedir.

Eserinde Harakânîye geniş yer ayıran Attâr, Abdülkerim el-Kuşeyrînin, "Harakâna gittiğimde Ebül-Hasanın heybeti ve haşmeti bana o kadar tesir etti ki dilim tutuldu" (Tezkiretül-evliyâ, s. 676) dediğini nakleder. Ancak şerî hükümlere bağlılığı ile tanınan Kuşeyrînin er-Risâlesinde bir sözü dışında Harakânîye yer vermediği dikkate alınırsa ondan fazla hoşlanmadığı anlaşılır. Harakânînin vaaz ve nasihatlarını, bazı sözlerini, münâcât ve menkıbelerini ihtiva eden ve tek nüshası British Museumda bulunan (Or, nr. 249) Nûrül-ulûmu ile Attârın Tezkiretül-Evliyâ adlı eserinde onun birçok şathiyesi nakledilir. Baklî, şathiyeleri itibariyle daha çok Bâyezîd-i Bistâmîye benzeyen Harakânînin bir şathiyesini yorumlamıştır (Şerh-i Şathiyyât, s. 317). Herevî de şeyhi Harakânînin, "Sûfî mahlûk değildir" şeklindeki bir şathiyesini aktarır ve bunun yorumunu yapar (Tabakât, s. 628). Aynı söz Necmeddîn-i Dâye tarafından da şerhedilmiştir. Attâr, İbn Sînâ ve Gazneli Mahmudun onu ziyaret etmek için Harakâna geldiklerini kaydeder.

Nakşibendiyye silsilesinde önemli bir yer verilen ve Üveysîliği üzerinde özellikle durulan Harakânî, Aynülkudât el-Hemedânî, Necmeddîn-i Dâye. Attâr, Mevlânâ Celâleddîn-i Rûmî gibi büyük mutasavvıfları derinden etkilemiş, 10 Muharrem 425 (5 Aralık 1033) tarihinde vuku bulan vefatından sonra da etkisi uzun süre devam etmiştir.

Kazvînî (ö. 682/1283), Harakânînin kabrinin Bistâm yakınlarındaki Harakânda bulunduğunu, onu ziyaret edeni şiddetli bir kabz halinin istilâ ettiğini söyler (Âşârül-bilâd, s. 363). VIII.(XIV.) yüzyılda Bistâmı ziyaret eden İbn Batûta şehre gelince Bâyezîd-i Bistâmînin zaviyesinde kaldığını. Ebül-Hasan el-Harakânînin kabrinin de bu şehirde olduğunu bildirir (er-Rihle, l, 433).

Evliya Çelebi, Kars Kalesinin III. Murad devrinde Lala Mustafa Paşa tarafından tamir edildiğini anlatırken bir askerin paşaya aktardığı rüyasını nakleder. Buna göre asker paşaya, rüyasında gördüğü yaşlı bir zatın kendisinin Ebül-Hasan el-Harakânî olduğunu ve makamının burada bulunduğunu söylediğini, kendisinden ayağını bastığı yeri kazmasını istediğini anlatmış, bunun üzerine 100 işçi yeri kazmaya başlamış ve üzerinde, "Menem şehîd ü saîd Harakânî" ibaresi yazılı dört köşe bir somaki mermer bulunmuştur. Gaziler mermeri tekbir ve tevhidle kaldırınca kabir ortaya çıkmıştır. Yaralı pazusuna sarılı makrame ile sırtındaki hırkasının bile henüz çürümediği görülmüş; vücudunun sağ tarafındaki yarası hâlâ kanamakta imiş. Gaziler yine tekbirle kabri kapamışlar. Kalenin içine ilk olarak Lala Mustafa Paşa tarafından Ebül-Hasan el-Harakânî adına bir tekke ile bir cami inşa ettirilmiştir (Seyahatname, 11,330). Evliya Çelebinin anlattığı bu olay, daha sonra yaygınlık kazanarak Kars ve çevresinde Harakânînin Karsın fethine katıldığı ve burada şehid olduğu şeklinde bir inacın doğmasına yol açmıştır. Karsta onun adını taşıyan bir dernek kurulmuş, Nûrül-ulûm adlı eser bu dernek tarafından tercüme ettirilerek yayımlanmıştır (haz. Şenol Kantarcı, Ankara 1997).

TDV İslâm Ansiklopedisi, c. 16, s.93-94.

® Her Hakkım Saklıdır.
|l|lllll|lll||ll||lll|||lll|ll
²¹°¹³²¹³ °¹²¹³¹³ °¹²¹³

Bu Mesaj 28-02-2008 01:15 AM değiştirilmiştir. Değiştiren... : Seyyah.

28-02-2008 01:09 AM

« Önceki | Sonraki »

Benzeyen Konular
Konu:		Yazar	Cevaplar:	Görüntüleyenler:	Son Mesaj
	Ebûl Vefa Hazretleri	Derbent	0	67	10-02-2008 05:24 PM Son Mesaj: Derbent

Yazdırılabilir Bir Sürümü Görüntüle
Bu Konuyu Bir Arkadaşına Gönder
Bu Konuya Üye Ol | Bu Konuyu Favorilerime Ekle

Forumlar Arası Geçişi

İletişim - Anasayfa - Yukarı Dön - İçeriğe Dön - Arşiv - RSS Syndication

Kayıt Olabilmek İçin Kutucukların İşaretini Kaldırmayın Hızlı Kayıt Ol
Kullanıcı Adı	Şifre	Şifre Tekrar	Email	Email Tekrar