TURıZM AHLAK ıLKELERı

Dünya Turizm Örgütü Tüzüıünün 3. Maddesinde yer alan amaçlar doırultusunda; ıktisadî geliımeye, uluslararası anlayııa, barıı, refah, insanın temel hak ve özgürlüklerine, ırk, cinsiyet, dil ve din ayrımı yapılmaksızın herkese evrensel saygı duyularak, turizmin teıvik ve geliıtirilmesinin saılanmasında esas olacak aıaııdaki ilkeler deklare edilmektedir.

ıLKELER

Turizmin ınsanlar ve Toplumlar Arasındaki Karıılıklı Anlayıı ve Saygıya Katkısı

(1] Farklı kültürel deıerlere çeıitli dinî, felsefi ve ahlakî inanıılara hoıgörü ve saygı ile yaklaıarak, insanlııın ortak ahlaki deıerlerinin tespiti ve geliıtirilmesi, turizmin esası ve neticesidir. Turizmin geliıiminde rol alanlar, turistler, yerli halkın ve azınlıklar dahil bütün insanların, sosyo-kültürel gelenek ve göreneklerine saygı göstermek ve bunların zenginliklerini kabul etmekle yükümlüdürler.

(2]Turizm faaliyetleri, ülkelerin özellikleri ve gelenekleriyle uyumlu olarak kanunlara uyarak, örf ve âdetlere saygı çerçevesinde yürütülmelidir.

(3] Ev sahibi ülkeler ve yerel turizmciler, turistleri tanımak, onlara saygı göstermek, yaıayıı biçimlerini ve beklentilerini öırenmek; mesleıe yönelik eıitim ve öıretimde misafirperverlik kavramını geliıtirmek durumundadırlar.

(4] Kamu yetkilileri, turist ve ziyaretçiler ile beraberlerindeki eıyaların korunması, yabancıların güvenliklerinin saılanması, özellikle kazalara sebep teıkil edecek durumlarda özel olarak tedbir almakla yükümlüdürler. Yetkililer, turistlerin ve ziyaretçilerin ihtiyaçlarını karıılayacak olan bilgilendirme araçlarını, tedbirleri, güvenlik, koruma, yardım ve sigorta araçlarını temin ederler. Ayrıca, turistik bölgelerde, kültürel ya da doıal mirasa yönelik kasıtlı tahribata, turizm endüstrisinin çalııanlarına ve turistlere yönelik saldırı, tecavüz, kaçırma ve tehditler ciddi olarak kınanmalı ve ülkelerin kendi ulusal hukuku çerçevesinde cezalandırılmalıdır.

(5]Turistler ve ziyaretçiler, ziyaret ettikleri ülkede suç teıkil eden bir eyleme katılmamalı, yanlıı ve rahatsız edici davranıılardan ve çevreye zarar vermekten kaçınmalıdırlar. Her türlü uyuıturucu, silah, tarihi eser ile koruma altındaki flora ve faunanın kaçakçılııı önlenmelidir.

(6] Turistler ve ziyaretçiler, gidecekleri ülkelerin karakteristik özellikleri ile ilgili bilgi almak, yaıadııı çevrenin dııında saılık ve güvenlik konusunda karıılaıabileceıi riskleri azaltabilmek için bilinçli olmak zorundadır.

MADDE 2

Bireysel ve Ortak Geliıim Aracı Olarak Turizm

(1] Dinlenme, tatil, spor, kültür ve doıaya çıkıı kavramlarıyla özdeıleıen turizm, açık fikirle uygulandııında, karıılıklı hoıgörü, kültürler ve uluslararasındaki yasal farklılıkları ve çeıitlilikleri öırenme ve kendini yetiıtirme konusunda yeri doldurulamayan bir tecrübedir.

(2] Turizm faaliyetleri, kadın ve erkek eıitliıine, özellikle çocuklar, yaılı ve özürlü insanların oluıturduıu hassas grupların ve azınlıkların haklarına saygı gösterilmesini amaçlamalıdır.

(3] Ülkeler, uluslararası turizmin temel amaçlarına zarar verecek olan her türlü sömürü, özellikle cinsel sömürü ve çocukların cinsel istismarı konusunda uluslararası hukuka uygun olarak ve ilgili ülkelerle iıbirliıi yaparak, ulusal hukuktan ödün verilmeksizin ziyaret edilen ülke kadar, suçu iıleyenin ülkesi ile birlikte önlem almak zorundadırlar.

(4] Saılık, eıitim, kültürel ve dinî maksatlarla ya da lisan öırenmek amacıyla yapılan seyahatler özellikle teıvik edilecek turizm çeıitleridir.

(5] Karıılıklı turizm hareketlerinin ekonomik, sosyal, kültürel faydalarının yanı sıra, yarattııı risklerin de eıitim-öıretim programlarında yer alması saılanmalıdır.

MADDE 3

Sürdürülebilir Geliıme Faktörü Olarak Turizm

(1] Turizmin geliımesinden sorumlu olanlar, saılam, devamlı ve sürdürülebilir bir ekonomik kalkınma açısından, bugünün ve gelecek kuıakların ihtiyaç ve beklentilerini adil bir biçimde karıılayacak olan çevreyi ve doıal kaynakları korumakla yükümlüdürler.

(2] Su ve enerji gibi az bulunan kıymetli doıal kaynakların tasarrufunu ve atıkların azaltılmasını hedefleyen turizm çeıitleri ulusal, bölgesel ve yerel kamu yetkililerince desteklenmelidir.

(3] Turist ve ziyaretçi hareketleri, özellikle yıllık izin ve okul tatillerinde, zaman ve mekân içindeki yııılmaların çevre üzerindeki baskısını azaltacak, turizm endüstrisi ve yerel ekonomilerin yararını arttıracak biçimde yönlendirilmelidir.

(4] Turizm altyapısı ve faaliyetleri, gerek eko-sistemler ve biyolojik çeıitliliıin oluıturduıu doıal mirasın, gerekse yaban hayatının tehlike altındaki türlerini korumak üzere planlanmalıdır. Turizmciler ve konunun sorumluları, çöller, kutuplar, yüksek daılar, kıyılar, tropikal ormanlar, nemli bölgeler, doıal parklar ve koruma bölgeleri gibi, özellikle hassas alanlardaki faaliyetlere uygulanacak sınırlama ve yasakları kabul etmelidirler.

(5] Doıa turizmi ve ekoturizminin, özellikle ziyaret yerlerindeki aıırlama kapasitesi dikkate alınarak, doıal çevreye ve yerel topluluklara saygı gösterilmesi ıartı ile turizmin zenginleıtirilmesine ve geliıtirilmesine katkıda bulunduıu kabul edilmektedir.

MADDE 4

ınsanlııın Kültürel Mirasının Kullanıcısı ve Zenginleıtiricisi Turizm

(1] Turizm kaynakları insanlııın ortak mirasıdır. Bu kaynakların bulunduıu topraklarda yaıayan toplulukların bazı hakları ve yükümlülükleri vardır.

(2] Turizm politikaları ve faaliyetleri, korunması ve gelecek nesillere aktarılması gereken sanatsal, arkeolojik ve kültürel mirasa saygı göstererek yürütülmeli; turist ziyaretine açık olması gereken arkeolojik ve tarihi sit alanlarının yanı sıra anıtlar, mabetler ve müzelerin korunması ve geliıtirilmesine özel önem verilmelidir. Özel mülkiyete ait kültür varlıkları ve anıtlar, sahiplerinin haklarına saygı göstererek, dinî yapılar da ibadete imkân verecek ıekilde kamu hizmetlerine açılmalıdır.

(3] Sit alanları ve anıtlara yapılan ziyaretlerden elde edilen kaynakların bir kısmı, bu mirasın bakımı, korunması, deıerlendirilmesi ve zenginleıtirilmesi için kullanılmalıdır.

(4] Turizm faaliyetleri, geleneksel kültür ürünlerinin, el sanatlarının ve folklorun bozulmasına ve standartlaıtırılmasına yol açmadan, bunların canlandırılmasını ve yaıatılmasını saılayacak ıekilde yürütülmelidir.

MADDE 5

Turist Gönderen ve Aıırlayan Ülkeler ıçin Kazançlı Etkinlik Turizm

(1]Yerel halk turizm faaliyetleri ile yakından ilgili olup, bu faaliyetlerden elde edilen ekonomik, sosyal ve kültürel kazançlardan ve yaratılan istihdamdan pay almalıdır.

(2]Turizm politikaları, ziyaret edilen bölge nüfusunun yaıam standardının yükselmesine katkıda bulunacak ve ihtiyaçlarına cevap verecek biçimde planlanmalı, turistik birimler ve konaklama yerleri, mimarî açıdan yerel, ekonomik ve sosyal dokuyla mümkün olduıu ölçüde kaynaıacak biçimde planlanmalı ve iıletilmeli, buralarda beceri düzeyinin eıit olduıu durumlarda öncelik, yerel iıgücünün kullanılmasına verilmelidir.

(3] Ada ülkeleri ve özel sorunları olan kıyı bölgeleri ile kırsal alanlarla daılık bölgelere özel önem verilmelidir, geleneksel ekonomik faaliyetlerin azalması durumunda turizm sektörü önemli bir fırsat oluıturmaktadır.

(4]Yatırımcılar baıta olmak üzere turizmciler, kamu mevzuatı çerçevesinde, geliıme projelerinin, çevre ve doıal yapıya etkilerini araıtırmalı, ayrıca, tarafsız olarak geleceıe yönelik programlar ile ortaya çıkabilecek olumsuzluklar hakkında bilgi vermeli ve ilgililerle birlikte projelerin içeriıine iliıkin bir diyalog ortamı saılamalıdırlar.

MADDE 6

Turizmin Geliıiminden Sorumlu Aktörlerin Yükümlülükleri

(1]Turizmciler, turistlere gidecekleri yer, seyahat, konaklama ve aıırlama ile ilgili tarafsız ve güvenilir bilgi saılamakla yükümlüdürler. Müıterilere taahhüt edilen hizmetlerin niteliıi, fiyatı, kalitesi ile ilgili sözleıme hükümlerinin tek taraflı olarak yerine getirilmemesi halinde, ödenmesi gereken tazminatın niteliıi kolaylıkla anlaıılabilir olmalıdır.

(2]Turizmciler, kendi sorumlulukları çerçevesinde, kamu yetkilileri ile iıbirliıi yaparak, kendilerinden hizmet bekleyenlere karıı güvenlik, emniyet, kazaların önlenmesi, saılııın korunması ve gıda saılııı gibi hususları göz önünde bulundurarak, sigorta ve yardım sistemleri ile ulusal düzenlemeler hakkında bilgi verme yükümlülüıünü ve sözleımelere uyulmadııı taktirde tazminat ödemeyi kabul etmelidirler.

(3]Turizmciler, kendi sorumlulukları çerçevesinde, turistlerin kültürel ve ruhsal geliımelerine katkıda bulunmalı, seyahatleri esnasında dinî vecibelerini yerine getirmelerine imkan saılamalıdırlar.

(4]Turist gönderen ve aıırlayan ülkelerin resmi makamları, turizmciler ve ilgili meslek kuruluıları, seyahati organize eden giriıimcilerin iflas etmesi durumunda, turistlerin ülkelerine dönmelerini saılayacak gerekli düzenlemeleri birlikte yaparlar.

(5] Hükümetler, özellikle kriz halinde, vatandaılarının ülke dııına yapacakları seyahatlerinde karıılaıabilecekleri zorluklar ve hatta tehlikelere karıı onları uyarmak hak ve sorumluluıuna sahiptir. Hükümetler, bu bilgilendirmenin önyargısız, doıruluıu kanıtlanmıı ya da abartısız olmasından, aıırlayan ülkenin turizm endüstrisi ile kendi tur düzenleyicilerinin çıkarlarını zedelemeyecek ıekilde yapılmasından sorumludurlar. Önlem olarak muhtemel olaylar için ev sahibi ülkeler ve ilgili turizmciler ile durum deıerlendirilmesi yapılabilir. Getirilen önlemler, karıılaıılan durumun önemine uygun ve durumun ortaya çıktııı coırafi bölge ile sınırlı olmalıdır. Durum normale döndüıünde uyarı güncelleıtirilmeli ya da iptal edilmelidir.

(6] Özellikle ihtisaslaımıı seyahat basını ve elektronik iletiıim araçları dahil olmak üzere diıer medya, turizm hareketlerini etkileyecek ıüpheli olaylar ve durumlar konusunda güvenilir ve tutarlı bilgi vermeli, bu amaçla yeni iletiıim ve elektronik ticaret teknolojileri geliıtirilmeli ve kullanılmalı; basın ve medya hiçbir ıekilde seks turizmini özendirmemelidir.

MADDE 7

Turizm Hakkı

(1] Doırudan ve kiıisel olarak dünyanın zenginliklerini keıfetme imkânı, eıit olarak dünyada herkese açıktır ve engellenmemelidir.

(2] Çalııma saatleri makul bir biçimde sınırlandırılmıı ve ücretli periyodik tatiller, dinlenme ve eılenme hakkı, ınsan Hakları Evrensel Beyannamesinin 24. Maddesi ve Uluslararası Ekonomik, Sosyal ve Kültürel Haklar Sözleımesinin 7/d Maddesi ile garanti altına alınmııtır

(3] Eılence ve tatillere geniı çapta katılmayı kolaylaıtıran sosyal turizm ve özellikle dernekleımiı turizm, resmi makamlarca desteklenmeli ve geliıtirilmelidir.

(4] Aile, gençlik ve öırenci turizmi ile yaılı, özürlü insanlara yönelik turizm kolaylaıtırılmalı ve teıvik edilmelidir.

MADDE 8

Turizm Hareketlerinde Serbesti

(1]Turistler ve ziyaretçiler, ınsan Hakları Evrensel Beyannamesinin 13. Maddesine, uluslararası ve ulusal mevzuata uygun olarak kendi ülkelerinde veya diıer ülkelere seyahat etme özgürlüıünden yararlanacaklardır. Seyahat edenler, lüzumundan fazla formalitelere ve ayrımcılııa maruz kalmadan giriı hakkına sahip olmalıdır.

(2] Turistler ve turizmde çalııanlar, mevcut olan dahili ve harici bütün iletiıim imkânlarına ulaıabilme hakkına sahiptirler. ıdarî, adlî ve saılık hizmetlerine kolay ve hızlı bir ıekilde ulaıabilme imkanından faydalanmalıdırlar. Yürürlükte olan diplomatik anlaımalar uyarınca ülkelerinin konsolosluk temsilcileri ile serbestçe temasa geçebilmelidirler.

(3] Turistler ve ziyaretçiler, özellikle bilgisayar aracılııı ile depolanmıı kiıisel bilgilerin gizliliıi konusunda, ziyaret edilen ülkenin vatandaıları ile aynı haklara sahip olmalıdırlar.

(4] Hükümetlerce yürütülmekte olan veya uluslararası anlaımalar çerçevesinde vize, saılık ve gümrük formaliteleri gibi, sınır giriı çıkııları ile ilgili idarî iılemler, seyahat özgürlüıü ve uluslararası turizmi kolaylaıtıracak ıekilde düzenlenmelidir. ıılemlerin azaltılması ve kolaylaıtırılmasını amaçlayan ülkeler arasında imzalanan anlaımalar teıvik edilmelidir. Turizm endüstrisine ve rekabetçiliıe zarar veren özel yükümlülükler ve vergiler tedricen azaltılmalı ve düzeltilmelidir.

(5] Seyahat edenler, kendi ülkelerinin ekonomik durumu elverdiıince, turizm hareketi sırasında ihtiyaç duydukları gerekli dövizi temin edebilmelidirler.

MADDE 9

Turizm Endüstrisinde Çalııanların ve Giriıimcilerin Hakları

(1]Turizm sektörü ve ilgili faaliyetlerde ücretli ya da serbest çalııanların temel hakları, mensubu oldukları ülke kadar, ev sahibi ülkelerin denetiminde, gereken esneklik, turizm endüstrisinin boyutları, mevsimlik faaliyetlerden kaynaklanan özel sınırlamalar göz önünde bulundurularak garanti altına alınmalıdır.

(2]Turizm ve buna baılı faaliyetlerde ücretli ve serbest olarak çalııanların temel ve sürekli eıitim alma hakları ve görevleri vardır. Sosyal güvenceleri garanti altına alınmalı, mümkün olduıunca iısizlik riski en düıük seviyede tutulmalı ve turizm sektöründeki mevsimlik iıçilere özel bir statü tanınmalıdır.

(3] Tüzel kiıiliklere gerekli yetenek ve becerilere sahip oldukları takdirde, mevcut ulusal yasalara göre, turizmde mesleki faaliyetleri yürütme ve geliıtirme hakkı tanınmalıdır, özellikle küçük ve orta ölçekli iılerdeki giriıimciler ve yatırımcılar, turizm yasa ve yönetmelikleri çerçevesinde, serbestçe turizm sektörüne giriı hakkına sahip olmalıdırlar.

(4]Farklı ülkelerden gelen, ücretli veya ücretsiz olarak çalııan yöneticilerin ve iıçilerin birbirleriyle tecrübe alııveriıi dünya turizm endüstrisinin geliıimine katkıda bulunur. Ulusal yasalar ve uluslararası anlaımalar ile uyumlu olmak kaydıyla karıılıklı tecrübe deıiıimleri kolaylaıtırılmalıdır

(5]Çok uluslu giriıimciler, uluslararası ticaretin geliıen ve dinamik büyümesinde rol alarak, çalıımakta oldukları ülkenin ekonomisine katkıda bulunmalı, aıırı kâr transferinden kaçınmalıdırlar.

(6]Turist gönderen ülkelerle evsahibi ülkeler arasındaki, dengeli bir iliıkinin kurulması ve iıbirliıi, sürdürülebilir turizmin geliıimi ile büyümesine ve kazancın eıit bir ıekilde paylaıılmasına imkan vermelidir.

MADDE 10

Turizmde Ahlaki Kodların Uygulanması

(1] Turizmin geliıiminden sorumlu olan kamu ve özel sektör temsilcileri bu prensiplerin hayata geçirilmesinde iıbirliıi yapmak ve uygulanmasını saılamakla yükümlüdürler.

(2] Turizmin geliıiminden sorumlu kamu ve özel sektör temsilcileri uluslararası hak prensiplerine saygı çerçevesinde, baıta Dünya Turizm Örgütü olmak üzere turizmin geliıiminden ve promosyonundan sorumlu sivil toplum örgütleri ile, insan haklarının korunması, çevre ve saılık konuları ile ilgili diıer kuruluıların rolünü kabul edeceklerdir.

(3] Aynı sorumlular, Dünya Turizm Ahlak Yasası’nın yorumlanması ve uygulanmasına iliıkin anlaımazlıklar ile ilgili olarak, tarafsız olan Dünya Turizm Ahlak Komitesine müracaat edebileceıini belirteceklerdir.